1990 yıllarında Asil Nadir dönemi Vestelde Teknik Genel Müdür Yardımcısı görevim sırasında rahmetli Lojistik Departmanı Müdürlerimizden Mehmet Süleyman Uygan, Amerikada uygulanan Toplam Kalite, Problem Çözme Teknikleri ve VERİMLİLİK konusunda her şirketin anayasası olacak onlarca dosyayı içeren bir sistemi; mevcut müdür arkadaşlarımızın yararlanabilmesi için mesai saatlerimiz dışında beraber Türkçeye çevirdik.
İnanın bu bilgileri öğrendikten sonra bana bir pintilik geldi. Tükettiğimiz herşeyi sorgular oldum. Yalnız şirketlerde değil aile içerisinde ekonomi esaslı yapmamız gerekenleri düşünür oldum.
Bu bigilermle, önce aile içinde ve akabinde kamu yönetiminin yapması gerekenleri dilim döndükçe sıralamaya çalışacağım.
1- AİLEMİZDE UYGULAMAMIZ GEREKLİ TASARRUF TEDBİRLERİ:
Ailede uygulanabilecek tasarruflar, hem bütçeyi korur hem de israfı azaltır. İşte günlük yaşamda etkili olabilecek başlıca tedbirler:
- Aylık gelir-gider bütçesi hazırlayın ve plana uyun.
- İhtiyaç ile isteği ayırın; plansız alışveriş yapmayın.
- Alışverişe listeyle çıkın, indirimleri takip edin.
- Gıda israfını önleyin; haftalık yemek planı yapın.
- Artan yemekleri değerlendirin veya dondurun.
- Gereksiz yanan lambaları kapatın ve LED ampul kullanın.
- Kullanılmayan elektrikli cihazların fişini çekin.
- Klima ve kombiyi uygun sıcaklıkta çalıştırın.
- Su tasarrufu yapın; muslukları açık bırakmayın, sızıntıları onarın.
- Çamaşır ve bulaşık makinelerini tam dolu çalıştırın.
- Toplu taşıma, yürüyüş veya bisikleti mümkün olduğunca tercih edin.
- Dışarıda sık yemek yerine evde yemek hazırlayın.
- Kredi kartını bilinçli kullanın; borcu zamanında ödeyin.
- Her ay küçük de olsa düzenli birikim yapın.
- Çocuklara küçük yaşta tasarruf ve israf etmeme alışkanlığı kazandırın.
- Giysi ve eşyaları hemen değiştirmek yerine tamir edip yeniden kullanın.
- Kâğıt, plastik, cam ve metali geri dönüşüme ayırın.
- İnternet, telefon ve dijital abonelikleri gözden geçirip kullanılmayanları iptal edin.
- Mevsiminde yetişen sebze ve meyveleri tercih edin.
- Ailece belirli aralıklarla harcamaları değerlendirip yeni tasarruf hedefleri belirleyin.
- Bu alışkanlıklar tek tek küçük görünse de, bir aile için yıl sonunda önemli miktarda tasarruf sağlayabilir. Özellikle elektrik, su, gıda ve plansız alışveriş harcamalarında yapılacak küçük değişiklikler en büyük farkı oluşturur.
2- KAMU HARCAMALARINDA UYGULANMASI GEREKLİ TASARRUF TEDBİRLERİ:
Kamu harcamalarında boşa giden kaynaklar konusunda farklı siyasi görüşler farklı örnekler verse de, denetim raporlarında ve kamu yönetimi çalışmalarında sık dile getirilen başlıca alanlar şunlardır:
- Gereğinden pahalı mal ve hizmet alımları.
- İhtiyaçtan fazla hizmet aracı, bina veya ekipman kiralanması.
- Kullanılmayan veya atıl kalan kamu binaları ve yatırımları.
- Zamanında tamamlanamadığı için maliyeti artan projeler.
- Yetersiz planlama nedeniyle aynı işin tekrar yapılması.
- Enerji, su, yakıt ve kırtasiye gibi kaynakların verimsiz kullanılması.
- Usulsüz veya rekabeti sınırlayan ihale uygulamalarının yol açtığı maliyet artışları.
- Kamu taşınmazlarının verimli değerlendirilememesi.
- Denetim eksikliği nedeniyle ortaya çıkan hatalı veya gereksiz ödemeler.
- Bu tür konular, her yıl yayımlanan Sayıştay denetim raporlarında ayrıntılı olarak incelenmekte ve kamu kurumlarına eksikliklerin giderilmesi yönünde tavsiyeler verilmektedir.
TASARRUF YAPMAK, KIT DÜNYA NİMETLERİNİ BOŞA HARCAMAMAK, GELECEĞİ DÜŞÜNMEK, DOSTA DÜŞMANA MUHTAÇ OLMAMAK DEMEKTİR.
On beş senedir siyaset ve din bezirğanlığı yapmamayı prensip edinmiş biri olarak bu kadar ciddi ekonomi ve tasarruf konusunda inancım gereği Yaratan emirlerini göz ardı edemezdim.
Kuran'da, harcamalarda ölçülü olmayı, dengeli yaşamayı ve tüketimde aşırılıktan kaçınmayı, orta yolu emrettiği gibi dengeli hareket etme ilkeleri ve israfın yasaklanması üzerine pek çok temel prensip ve tedbir yer almaktadır. Bu konuyu başka bir yazımda dile getireceğim.
Mehmet Fuat Ergün
11.08.2026