ROMANYA'DAKİ TÜRBELER...

Romanya'da türbe geleneği büyük oranda Osmanlı ve Türk-İslam mirasıyla (özellikle Dobruca bölgesinde) şekillenmiştir. Bununla birlikte Kırım Tatarları, Nogaylar ve yerel Müslüman topluluklara ait manevi makamlar ile türbe özelliği taşıyan anıtsal mezarlar da bölgede mevcuttur.

• Sarı Saltuk Baba Türbesi (Babadağ): Romanya'daki en eski ve en ünlü Türk türbesidir. Bektaşi geleneğinin en önemli isimlerinden Sarı Saltuk'un makamlarından biri buradadır.
• Gazi Ali Paşa Türbesi (Babadağ): 17. yüzyıla tarihlenen Gazi Ali Paşa Külliyesi'nin bir parçasıdır. Bölgedeki en önemli askerî figürlerden birine aittir.
• Koyun Baba Türbesi (Babadağ): Babadağ kasabasında yer alan manevi merkezdir.
• İshak Baba Türbesi (Maçin): Maçin kasabasında yer alan manevi merkezdir.
• İshak Baba Türbesi (İsakça): İsakça kasabasında yer alan manevi merkezdir.
• Sığırtmaç Evliya Türbesi (Başpınar): Başpınar köyünde yer alan manevi merkezdir.
• Şehit Baba (Gazi Ali Baba) Türbesi (Boğazköy): Boğazköy kasabasında yer alan manevi merkezdir.

Bu alanların dışında Romanya'nın çeşitli bölgelerinde Müslümanlara ait 108 mezarlık bulunmaktadır. Bu mezarlıkların bazılarında türbeler yer alsa da çoğunda anıt yapı bulunmamaktadır. Ancak buralarda halk tarafından bilinen, manevi değeri yüksek şahsiyetlerin kabirleri yer alır.

• Mecidiye (Medgidia) Tatar Kabristanı ve Makamları: Romanya'daki Tatar kültürünün merkezi olan Mecidiye'deki bu tarihi Müslüman mezarlığında, Tatar toplumunca kutsal sayılan din âlimlerinin kabirleri bulunur. Bu kabirler mimari olarak türbe formunda olmasa da "ziyaretgâh" olarak kabul edilir.
• Hagieni ve Tătaru Köyü Mezarlıkları: Bu köylerde Kırım ve Nogay kökenli Müslümanlara ait, üzerinde özel damgalar (semboller) bulunan ve halkın saygı gösterdiği "evliya" mezarları vardır. Bunlar büyük türbe mimarisine sahip olmasalar da manevi olarak "yatır" işlevi görürler.
• İsmihan Sultan Camii Bahçesi (Mangalia): Burada, önemli din adamları ile yöneticilere ait 300-400 yıllık anıtsal mezarlar yer alır. Açık hava türbe müzesini andıran bu mezarlık, Tatar ve Osmanlı seçkinlerinin ortak mirasıdır.
• Timișoara (Temeşvar) Kayıp Türbeleri: Tarihi kayıtlarda ve özellikle son yıllardaki kale kazılarında, Banat bölgesinde Osmanlı döneminden kalan Boşnak ve Türk Müslümanlara ait türbe temellerine rastlanmıştır. Bu yapılar günümüzde ayakta olmasa da konumları bilinmektedir.

Kaynaklar: Kültür Bakanlığı Dijital Miras Platformu (miras.gov.ro), TİKA Proje Raporları, Bölgesel Saha Araştırmaları, TDV İslam Ansiklopedisi, Kültür Bakanlığı Yayınları-Türk Halk Kültürü Araştırmaları 1998 M.Naci Önal Ankara 2000,