Tuna Nehri’nin hemen kıyısında, bugün Romanya topraklarında yer alan Giurgiu (bizim tarihimizdeki adıyla Yergöğü), yüzyıllar boyunca Osmanlı İmparatorluğu’nun kuzeydeki en stratejik serhat boylarından biriydi. Savaşların, kuşatmaların ve büyük yıkımların içinden geçerek günümüze ulaşmayı başaran, İslam ve Türk kültürünün izlerini taşıyan o sessiz tanıkları sizler için derledik.
1. Yergöğü Saat Kulesi (Turnul Ceasornicului)
1771 yılında Osmanlılar tarafından inşa edilen kule, bugün şehrin tam merkezinde sapasağlam ayaktadır ve Giurgiu’nun en önemli sembolüdür.
Tarihî Durumu: İlk olarak Tuna üzerinden gelebilecek düşman hareketlerini izlemek amacıyla askerî gözetleme ve yangın kulesi olarak yapılmıştır.
Mimarisi: Geleneksel Türk mimarisi çizgilerini koruyan 22 metrelik bu taş kule, Osmanlı bölgeden çekildikten sonra Romen idaresi tarafından restore edilerek bir şehir saat kulesine dönüştürülmüştür; günümüzde yerli ve yabancı turistlerin uğrak noktasıdır. Daha sonra kuleye ahşap bir kısım eklenerek çan ve saat ilave edilmiştir.
2. Yergöğü Kalesi ve Tabyaları (Cetatea Giurgiu / Tabia)
1420'de Çelebi Mehmed tarafından fethedilen ve 400 yıl boyunca Türk garnizonuna ev sahipliği yapan kale, bugün ne yazık ki sadece taş harabelerden ibarettir.
Tarihî Durumu: Osmanlı’nın Eflak topraklarındaki en kritik askerî üssü olan kale ve etrafındaki koruyucu tabyalar (Tabia), 1829 Edirne Antlaşması'nın ardından Rus ordusu tarafından havaya uçurulmuştur.
Bugünkü Durumu: Şehir merkezinin güneyindeki park alanında koruma altına alınan kale surları, toprak altından çıkarılan arkeolojik temelleriyle geçmişin askerî azametini fısıldayan bir açık hava müzesi görünümündedir.
3. Tarihî Osmanlı Taş Rıhtımı (Cheiul de Piatră)
Tuna Nehri kıyısında yer alan ve Osmanlı deniz ticaretinin kalbi olan taş rıhtım, kısmen deforme olsa da günümüzde varlığını sürdürmektedir.
Tarihî Durumu: Osmanlı donanmasının ve ticari kadırgalarının yanaştığı, Yergöğü’nü can damarı yapan bu mühendislik harikası rıhtım, kalın kesme taşlarla inşa edilmiştir.
Bugünkü Durumu: Nehrin sularına ve geçen yüzyıllara meydan okuyan rıhtım taşları, bugün nehir kenarında yürüyüş yapanların ayakları altında, eski bir liman kentinin anılarını yaşatmaya devam ediyor.
4. Aziz Nikolas Kilisesi / Muhafız Camii (Biserica Sfântul Nicolae)
Osmanlı döneminde kale muhafızları için inşa edilen ve "Kışla Camii" olarak bilinen yapı, günümüzde bir Ortodoks kilisesi olarak hizmet vermektedir.
Tarihî Durumu: 18. yüzyılda inşa edilen bu İslam ibadethanesi, 1830 yılında Osmanlıların bölgeden çekilmesinin ardından minaresi yıkılarak Aziz Nikolas'a ithafen kiliseye çevrilmiştir.
Mimarisi ve Durumu: Yapı, dışarıdan bakıldığında kilise çan kulesine ve Hristiyan ikonografisine sahip olsa da mimari gövdesi, pencerelerinin dizilimi ve iç mekânının genel yerleşimiyle eski bir Osmanlı camisinin ruhunu ve planını hâlâ açıkça taşımaktadır.
Bir sonra ki yazımızda Tuna’nın diğer yakasında ki Rusçuk’ ele alacağız.
28/10/2026
KADİR MURAT YALÇIN