Romanya'daki Türklerin Sesi
HV
27 HAZİRAN Pazartesi 02:46
Advert

Advert

ELEKTRİKLİ OTOMOBİL FİYATLARI

Ümit BATMAZ
Ümit BATMAZ
Giriş Tarihi : 05-06-2022 21:11

Elektrikli otomobillerin bataryaları üzerinden geliştirilen kaygılardan birisi de fiyatlandırma konusudur. Uzun yıllardır bataryaların fiyatlarının çok yüksek olduğunu okuyoruz. Zaten pandemi öncesi dönemde elektrikli araca geçişi müşterilerin kafasında durduran algının önemli ayaklarından birisi bu fiyat konusudur. Aracın fiyatının dizel veya benzinli araçlara göre daha yüksek olması elektrikli otomobillerin yaygınlaşmasının önündeki önemli etmenlerdendi. Yazılarımızın bu bölümünde fiyatlandırma konusunu ele alacağız.

 

Fiyatların gerçekten ne durumda olduğunu anlamak için kullanacağımız yöntem karşılaştırma olacak. Eğer elektrikli otomobiller içten yanmalı motorlu araçlarla fiyat olarak karşılaştırıldığında uygun bir seviyede yer alıyorsa bu durumda elektrikli araçların fiyatlarının pahalı olmadığına karar verebiliriz. Ya da netice tersten ele alınırsa bu kez de elektrikli araçların pahalı fiyatlandırıldığına hükmedebiliriz. Internet üzerinde bu tür fiyat karşılaştırmalarına imkan sağlayan bir çok site mevcut.  Bunların çoğunluğu ABD veya İngiltere kaynaklı. Dolayısıyla Avrupa pazarında bulunan araçlara ulaşmak için biraz arama yapmak gerekiyor. Ben ABD üzerinden giderek 2022 model dizel TOYOTA RAV4, Hibrid TOYOTA RAV4 ve HYUNDAI Ioniq 5 EV araçlarını karşılaştırmaya temel aldım. ABD’de eyaletler arasında farklılar olduğu için Hyundai için verilen fiyata 2000 ile 4500 ABD doları devlet yardımını da

Tabii karşılaştırma biraz sıkıntılı bir sorun. Neden derseniz bir kaç sebebi var. Önce sıkıntılı olan noktaları bir listelemek lazım. Bazı özellikler doğrudan satış fiyatına yansımadığı için değerlendirmek için tek tek bakmak gerekiyor. Misal aracın kabin içi ses konforunun çok daha iyi olması veya kullanımda yakıt veya bakım giderlerinin çok daha az olması gibi özellikleri araç satış fiyatlarını karşılaştırırken hemen göremiyoruz. Bu sebeple iki tip motor gücü arasındaki avantaj ve dezavantajlı durumlara bir bakalım :

  • Aracın satış fiyatı : Öncelikle araç satış fiyatlarının ülkeler bazında farklılıklar gösterdiğini bilmek gerekiyor. Örneğin Piteşti’de üretilen bir DACIA Duster’ın Bükreş’e ulaşıp satılması ile aynı aracın Yeni Zelanda’ya sevk edilmesinin maliyeti aynı değil. Üretici firmalar bu maliyet hesaplarını derinlemesine yaparak  fiyatları ülkeler arasında olabildiğince yakın seviyelendirmeye çalışıyorlar tabii. Bu birinci etmen tüm araç tipleri için geçerli ama elektrikli araçlar için bir de bataryanın yüksek olduğu ifade edilen maliyeti dikkate değer. Karşılaştırma tablomuzda yer alan araçların 01/05/2022 tarihi itibarıyla ABD satış fiyatlarını okuyabiliriz. Buna göre Toyota RAV4 Dizel, Toyota RAV4 hibridden 1400 ABD Doları daha ucuz. Aynı seviyede bir araç olarak alacağımız elektrikli aracımız Hyundai Ioniq 5’ten ise 7000 ABD doları daha ucuz görünüyor.
  • Aracın satışında devlet desteği : Aracın liste satış fiyatının yanısıra bir de müşterinin ödediği bedele bakmak lazım. Bir çok ülkede fiyatları etkileyen devlet destekleri bulunuyor, mesela Romanya’da elektrikli araç satın alan müşterilere doğrudan nakit 10000 Avroya kadar devlet sübvansiyonu mevcut, Fransa’da da 6000 Avroya kadar. Ne var ki Türkiye’de böye bir destek yok malum. ABD’de ise eyaletler bazında farklılıklar var. Örneğin, New York, elektrikli otomobillerde modeline göre 2.000 dolara kadar sübvansiyon desteği veriyor. Kaliforniya Eyaleti, yakıt hücreli elektrikli araçlar için 4.500 dolara, elektrikli otomobiller için 2.000 dolara ve şarj edilebilir hibrit araçlar için 1.000 dolara kadar alım desteği veriyor.
  • Aracın kullanımında vergi desteği : Bazı ülkeler ise doğrudan destek vermese de motorlu araç vergilerinde indirim yapıyor. Bu aracın alımını değil ama kullanım maliyetini düşürüyor.
  • Karbon ayakizi seviyesi : Elektrikli araçların karbon ayakizinin sıfır seviyesine yakın olduğunu düşünebiliriz. Halbuki içten yanmalı motorların doğrudan egzos gazları bile tüm dünya karbon salınımının %12’sini buluyor. Tabii satın alan müşteri açısından ilk planda çok önem arzetmiyor ancak bazı ülkelerde içten yanmalı motorlar egzos gazlarının niteliğine göre daha fazla vergi ödemek zorunda kalabiliyorlar. Mesela Fransa’da EURO6 motorlu araçlar EURO2 motorlu araçlara göre gaz salınımı sebebiyle daha az vergi ödüyorlar.
  • Bakım giderleri : Daha önceki bölümlerde Türkiye’de elektrikli araçlarla ilgili çalışan firmaları tanıtırken Ankara Büyükşehir Belediyesi bağlı kuruluşu olan BELKA’dan söz etmiş ve dizel otobüsleri elektrikliye çevirdiklerini ifade etmiştim. BELKA’nın  sağladığı karşılaştırma tablosunu aşağıda paylaşıyorum. Göreceğiniz gibi bakım giderleri (Maintenance Costs) dizel araca göre 1/3 seviyesinde azalıyor ki bu otomobiller için de ortalamada geçerli olacaktır.
  • Yakıt Tüketimi : Müşteri gözünden bakınca en çok dikkat çeken özelliklerden birisi tabii kilometre başına ne kadarlık bir yakıt maliyeti olduğudur. Elektrikli otomobiller de toplam maliyet yaklaşık dörde bölünüyor. Yani kilometrede toplam kullanım maliyeti 4 lira olan dizel aracınız varsa bunun yerine elektrikliyi aldığınızda harcamanız 1 liraya kadar düşüyor. Burada toplam kullanım maliyeti içerisinde sadece yakıt giderinin değil bakım ve parça tüketim giderlerinin de dahil edildiğini hatırlatmak lazım. Yine BELKA’nın dökümanına göre yakıt gideri otobüste kilometre başına 1/6 seviyesinde fark yaratıyor.

 

Bunun yanısıra bir de ölçülmesi zor olan konular var, onları da sıralayıp içeriğine bir bakmak lazım :

  • Kabin içi ses seviyesi : Araç kullanıcıları açısından önemli konfor elemanlarından birisi kabin içerisindeki ses seviyesidir. Özellikle uzun yolda kullanılan araçlarda bu nitelik sürücü ve yolcunun yorgunluk seviyesinde belirleyici etmenlerdendir. Elektrikli araçlarda karoseri seslerini perdeleyen içten yanmalı motor sesi olmadığı için gıcırtı, takırtı vb. şeklinde ifade edeceğimiz sesler daha fazla giderilmiştir. Dolayısıyla kabin içerisinde ses konforu gayet iyi bir seviyeye çıkar.
  • Araç dışına verilen gürültü seviyesi : Yukarda sözünü ettiğimiz BELKA dokümanına göre ölçülen ses seviyesi %10 %15 seviyelerinde iyileştirme göstermektedir. Elektrikli tahrik mekanizması farkedilir biçimde sessiz çalıştığında genel gürültü seviyesi aşağıya doğru çekilir. Bu özellik doğrudan araç kullanıcısı için çok da önemli
  • Lastik aşınması : Bir çok kaynakta elektrikli araçlarda frenlemedeki enerji geri kazanımı ve aracın batarya sebebiyle ağırlığının artmasına bağlı sebepler lastiklerinin erken aşınacağı yönünde bir beklenti ifade ediliyor. Ancak modern bir elektrikli otomobilin lastikleri, geleneksel içten yanmalı motora sahip bir otomobile göre çok daha yavaş aşınır. Bunun nedeni iyi çekiş kontrolüdür. Sürücü destek sistemleri, elektrik motorunun güç ayarını kullanarak lastik ile yol arasındaki kaymayı azaltarak aşınma sebebini ortadan kaldırır. (https://www.nokiantyres.com/company/newsarticle/there-is-a-common-misconception-related-to-electric-cars-in-reality-tires-will-last-for-a-long-time/ )
  • Güç birimi yenileme (Motor veya Batarya) : İçten yanmalı motorların bugün ortalama olarak 300400 bin kilometre kadar motor kapağını açmadan gittiklerini biliyoruz. Elektrikli araçlarda kapak açmak terimi yok tabii. Ama bataryanın otomobil üzerinde bir verimli ömrü var ve bu da yaklaşık olarak 5-8 sene aralığında veriliyor. Dizel için olduğu gibi azamisini alırsak yine yaklaşık 250 bin kilometre sonra bataryayı yenilemek gereği olacaktır. Otomobillerden çıkan batarya yine de ekonomik bir değer ifade edeceği için ekonomik dengede aynı noktaya gelecektir. Bu başlığın altında ölçüm yapmak zor çünkü müşterilerin kullanım şekilleri güç biriminin yenilenme zamanını ve dolayısıyla da fiyatını belirliyor.

BATARYA FİYATLARINDA DURUM

                Uzun yıllardır elektrikli araçların yaygınlaşmasının önündeki temel engellerden birisi olarak bataryaların fiyatları ve ağırlığı idi. Tabii şarj istasyonlarının yaygınlaşması, menzil ve şarj süresi gibi diğerlerinin yanında batarya fiyatları araçların fiyatını da belirlediği için kritik idi. Statista.com internet sitesinden aldığımız lityum iyon bataryaların fiyat gelişimi grafiği bir çok sorunun nasıl aşılabildiğini bize anlatıyor. Görülen o ki, son on yılda bataryanın fiyatı 10’a bölünmüş. 2021 itibarıyla 1 kWh (bir kilovatsaat) batarya fiyatı yıllık ortalamada 132 ABD Dolarına kadar düşmüş görünüyor. Hatta yıl içinde Çin’de 1 kWh  bataryanın fiyatı 100 dolara kadar düşmüş. Blooşberg NEF’e göre 2022’nin içinde yaşadığımız fiyat artışları tedarik tarafının talebe yetişmesi sürecine işaret ediyor. Bu sürecin fiyatlarda en fazla 1 senelik bir artış trendi getirmesi bekleniyor. Daha sonrasında yine düşmeye devam edecek olduğu da belirtiliyor. ( https://www.energy-storage.news/bloombergnef-average-battery-pack-prices-to-drop-below-us100-kwh-by-2024-despite-near-term-spikes/ )

DAHA DA DÜŞECEK

                Otomotiv endüstrisinin diğer endüstrilerden oldukça farklı bir yapısı ve konumu var. Bu yazının konusu değil ama otomotivin seri imalatta yetkinliklerin zirvesi olduğunu söyleyebiliriz. Ayrıca kapital miktarı olarak da çok yüksek kapitallerle hareket eden bir endüstriden söz ediyoruz. Son olarak bu devasa endüstriyel gücün herkesin kullanabileceği ve satın alabileceği basitlik ve fiyatta otomobi yapmasını sağlayan çok yetkin ve geniş bir mühendislik yetkinliği olduğunu da eklemek lazım. Bu sebeplerle batarya konusunda harekete geçmiş olan otomotiv sektörünün batarya fiyatlarını tahmin edilenden çok daha hızlı ve çok daha alt seviyelere çekeceğini düşünüyorum. Bundan 30 yıl önce dizel motorların neden otomobillerde kullanılamayacağını bizzat ben kendi derslerimde anlatıyordum. Ama gördük ki otomotiv mühendisliği hedefe kilitlendiğinde inanılmaz işler yapabiliyor. Buna emisyonlardaki gelişmeleri de fiyatlardaki düşüşüde ekleyebilirsiniz.

                Yakın gelecekte yani bana göre 2030 civarında büyük olasılıkla devlet yardımına ihtiyaç kalmadan bugünkü dizel araçların fiyatına daha performanslı araçları satın alıyor olacağız otomobil piyasasında. Tabii elektrikli dönüşümü sadece otomobilde değil başka ulaşım araçlarında da baskı yaratıyor. Ama bu konuya bir başka yazımızda değinelim.

 

Sağlıklı, neşeli mutluluklarla dolu günler dilerim.

YORUMLAR
Reklamı Geç
Advert