DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Advert
Ufuk TANDOĞAN
Ufuk TANDOĞAN
Giriş Tarihi : 16-05-2020 11:41

Covid-19 sonrası Romanya ve Avrupa Birliği Ekonomisi

Hepimizin bildigi gibi son iki ayda dünya önemli ölçüde değişti. Pandemik senaryo ilk başlarda bir olasılık olarak ortaya çıkmıştı ancak hiçbirimizin bundan sonra ne olacağına dair net bir öngörüsü yoktu. Hala da dünyanın nasıl bir yörüngeye gireceği konusunda yoğun tartışmalar devam etmekte.

   Mart ayı içerisinde gördük ki yalnızca birkaç hafta içinde, COVID-19 salgını küresel bir problem haline geldi. Daha önce adını bile duymadığımız bir virüs, eşi görülmemiş boyutlarda bir halk sağlığı sorunu haline geldi. Dünyadaki tüm hükümetler vatandaşlarının sağlığını ve güvenliğini korumak için sert önlemler almak zorunda kaldı. 

   Bu haftaki yazımızda Covid-19 sonrasında Romanya ve AB ekonomilerinin nasil bir süreçten geçeceğini, bundan sonra ne gibi değişiklikler beklemenin anlamlı olacağını konu olarak seçtik. 

Dünyadaki gelişmeler:

   Doğal olarak pandemik esnasında ve sonrasında işsizlik, turizm, otomobil endüstrisi ve hizmetlerin önemli seviyede etkilenmesini bekleyebiliriz. Mali açıklarda artış, vergilerin ertelenmesi için hükümetlerin büyük destek önlemleri, ücret sübvansiyonları, KOBİ'lere avantajli fiyatlarla verilen krediler ve devlet garantileri aracılığıyla yardım paketleri başlamış durumda. Aynı zamanda tüm dünyada ciddi sağlık harcamaları, bunun sonucu olarak kamu borcunda artış, IMF gibi uluslararası kurumlarla kredi anlaşmaları önümüzdeki günlerde de devam edecektir. Alınan aksiyonların bir yansıması olarak düşük faizli ortamın önümüzdeki bir iki yıl içinde de devam edeceğini bekleyebiliriz. Bunun yanı sıra firmaların ve bireylerin bankalardaki kredilerini yeniden yapılandırma için talepte bulunmaları daha şimdiden görmeye başladığımız başlıca davranış değişiklikleri.

Şirketler ve çalışanlar özelinde bakarsak, kısa süre içerisinde evden çalışma, uzaktan online toplantı ve buna benzer adımları zaten görmeye başladık ve bundan sonra da firmalarda ve hatta devletler düzeyinde artan dijitalleşme çabalarına şahit olacağız.

Dünya ekonomisinin, en son IMF raporuna göre baz senaryoda 2020 yılında 3% seviyesinde daralma yaşayacağı, bir sonraki yılı ise 5.8% büyümeyle tamamlayacağı öngörülmekte. Daha kötümser, yani bu aralar oldukça konuşulan U tipi (V yerine) resesyon senaryosunda ise ekonominin bu yıl 6% küçüleceği, önümüzdeki yıl ise 2.2% daha da küçülebileceği tahmin ediliyor.

Avrupa Ekonomisi:

   Bildiğimiz gibi, virüsün kontrol altına alınması için AB devletleri, dünyadaki birçok ülke gibi ekonomilerini bir nevi stand-by moduna geçiren sert önlemler almak zorunda kaldı. AB'deki ekonomik faaliyet, birkaç haftada yaklaşık üçte bir oranında azaldı. Tabi ki, salgını kontrol altına alabilecek önlemler olmadan, topluma ve ekonomiye verilebilecek nihai zarar şüphesiz daha büyük olacaktı. 

   Mevcut çeyrekte, AB'deki ekonomik üretimin 2019'un son çeyreğinden neredeyse %16 daha düşük olacagi tahmin ediliyor. AB'deki ekonomik daralmanın bu yıl 2008 yılındaki finansal krizden bile çok daha derin, yaklasik 7.5% seviyelerinde olması bekleniyor. 

,      Yakın dönemde, çoğu Avrupa ülkesinde ve küresel olarak uygulanan karantina ızorunlu olmayan birçok faaliyeti askıya aldı ve bu da hem arzın hem de talebin azalmasına neden oldu. Ayrıca, karantina nedeniyle veya okullar kapalı olduğu için çocuklarına bakmak zorunda olan çalışanları ve dolayısıyla firmaları da etkiledi. Hanehalkı gelirlerini, firmaların likidite sorunlarını ve yatırımları desteklemek için alınan politika önlemlerinin etkili olması koşuluyla, karantina önlemleri aşamalı olarak rahatladıktan sonra ekonomik faaliyetler mutlaka yeniden toparlanacaktır, ancak bunun için de bir süre geçmesi gerekecek. Bu sürenin ne kadar olacağını henüz kimse tam olarak kestiremiyor. Herşey yolunda gitse bile çalışanlar gelirlerinin daha büyük bir kısmını tasarrufa ayırma eğiliminde olacak ve gelecekteki satışları konusunda belirsizlik nedeniyle firmaların yatırımlarını bir müddet erteleyeceğini veya hatta iptal edeceğini ve piyasadaki talebin daha uzun bir süre düşük seyredeceğini bekleyebiliriz. Bu etkilerin birçoğunun geçici olması bekleniyor olsa da, pandemi muhtemelen bazı kalıcı yara izleri de bırakacaktır. AB ülkelerinde 2020 ve 2021'de 850 milyar avro civarında olduğu tahmin edilen yatırım eksikliği ve istihdamdaki düşüş, ekonominin üretim potansiyelini azaltarak Covid-19 oncesi doneme dönüşü oldukça zorlaştıracak.

   Hükümetler, karantina sırasında ekonomik dokuyu sağlam tutmak için iddiali programlar uygulamaya koydular. Bunlar, firmaların iflastan kurtarılmaları için likidite desteği ve çalışanların gelir kayıplarını azaltılması ve işsizlik artışının önlenmesi ve finansal erimeyi önlemek için alınan bircok önlemi içermekte. İşsizlik riskini azaltmak için 100 milyar EUR'luk bir destek programının oluşturulması, KOBİ'ler için 25 milyar EUR'luk bir garanti fonu kurulması bu önlemler arasında. Buna rağmen, IMF tahminlerine göre, Avrupa Birliği EURO bölgesinin ekonomisinde bu yıl 7.5%'luk bir daralma bekleniyor. Yukarıda belirttigimiz önlemler olmasaydı, bu daralmanın yaklaşık 11-12% seviyelerine kadar ulaşabileceği tahmin ediliyor. 2021 yılı ise toparlanma yılı olacak ve beklenti büyümenin 4.7% seviyesinde olacağı yönünde.

Romanya Ekonomisi:

   Daha önce de belirttiğimiz üzere bu kriz, global bir kriz. Bu nedenle Romanya ve diğer ukeler için pandeminin getirdiği risklerin 2020'nin ikinci yarısında da devam etmesini beklemek anlamlı olur. Ancak yaşamakta olduğumuz bu kriz birtakım ülkeleri farklı dinamikleri nedeniyle şüphesiz farklı şekilde etkileyecektir. Romanya özelinde baktığımızda ise birtakım risklerden burada bahsetmemiz gerekir.

   Romanya'ya özgü, hepimizin bildiği gibi, ekonomi son birkaç yıldır tüketime dayalı olarak büyüyor ve yeni yatırımların yanı sıra altyapı projeleri de uzun süredir gerçekleştirilemedi.

   Romanya için özellikle önemli risklerden biri bütçe açığının finansmanı. Önceki yıl bütçe açığı 4.6% olduğundan ve bu oran zaten 3% seviyesindeki Maastricht kriterlerinin oldukça üzerinde olduğu için açığın finansmanı önümüzdeki günlerde bizleri bekleyen önemli sorunlardan bir tanesi.

   Covid-19 sonrası açıklanan yardım paketleri ile10%'luk bir bütçe açığına varılması söz konusu ki bu da oldukça yüksek bir finansman ihtiyacı anlamına gelir. 10%'un üzerinde finansman ihtiyacı IMF tarafından fon toplamanın zorlaştığı bir nokta olarak görülmektedir.

   Diğer bir husus ise Romanya'da önemli bir otomobil ve otomobil yan sanayi endüstrisi var, ve bu da ekonominin soz konusu kriz ve karantina onlemlerinden daha fazla etkilenebileceği anlamına geliyor. Şunu not etmeliyiz ki Romanya'da en büyük 10 ihracatçıdan 8'i otomobil endüstrisinde yer alıyor.

   Aşağıda hükümetin ve diğer önemli kuruluşların Romanya ekonomisinin bu yılki performası hakkında beklentileri yer alıyor. Tamamındaki ortak nokta daha önceki yıllarda çok nadir rastladığımız bir ekonomik daralmanın bizleri beklediği yönünde.

   Son yıllarda büyümenin ana itici gücü olan tüketimin, karantina önlemleri sonucunda bu sene oldukça etkisiz kalacağı ve bunun yanı sıra belirsizliklerin yatırım kararlarını bir müddet erteleyebileceği bekleniyor.

   İşsizlik diğer ülkelerde olduğu gibi Romanya'da da artacaktır. 2019'da 4%'ten bile düşük rekor işsizlik oranının 6.5% seviyelerine çıkacağı tahmin edilmekte.

   Bunun yanında enflasyon hem talepteki azalma hem de petrol fiyatlarındaki düşüş nedeniyle bir miktar rahatlayacaktır. AB tahminlerine göre enflasyonun 2020'de 2.5% seviyelerine düşmesi bekleniyor.

   Son olarak belirtmemiz lazım ki 2021'de Romanya ekonomisi kriz öncesi seviyeleri kadar olmasa da diğer Avrupa ekonomilerinde de beklendiği üzere toparlanma sürecine girecektir.

   Pandemiğin getirdiği ekonomik sorunlarla mücadelede ortaya çıkan önemli bir husus ise tüm dünyanın birlikte hareket ederek bu krizi aşabileceğini anlamasıdır. Bugünkü küresel dünyada bir ülkedeki pandeminin çok hızlı bir şekilde başka bir ülkenin sorunu olabileceği net bir şekilde ortaya çıktığı için hükümetlerin de ortak bir gelecek için iklim sorunları gibi diğer sorunlarda olduğu gibi birlikte hareket etmelerinin ne kadar önemli olduğuna hep beraber şahit olduk.

   Umarım, bu olagansütü durum sona erdiğinde, Romanya'da halk sağlığı ve ülkenin kalkınmasi için hayati öneme sahip altyapı ihtiyaçlarını giderecek çalışmalara odaklanacak bir politika değişikliği göreceğiz. Yani otoyollar, okullar ve daha kaliteli hastanelere yatırımlar artacaktır diye umuyorum. 

Hepinize sağlıklı ve mutlu gınler dilerim.

NELER SÖYLENDİ?
@
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Alanyaspor513
  • 2Fenerbahçe511
  • 3Fatih Karagümrük58
  • 4Antalyaspor58
  • 5Kasımpaşa68
  • 6Göztepe67
  • 7BB Erzurumspor47
  • 8Galatasaray57
  • 9Sivasspor47
  • 10Gaziantep FK67
  • 11Hatayspor47
  • 12Konyaspor56
  • 13Kayserispor56
  • 14Çaykur Rizespor55
  • 15Trabzonspor55
  • 16Yeni Malatyaspor55
  • 17Denizlispor55
  • 18Beşiktaş44
  • 19Gençlerbirliği44
  • 20Başakşehir FK54
  • 21MKE Ankaragücü41
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
webmaster forum
Reklamı Geç
Advert