KÜLTÜR - SANAT
Giriş Tarihi : 18-04-2021 18:01   Güncelleme : 18-04-2021 18:01

Bükreş’teki camiilerin tarihi

Sait Evren GÜNER’in kaleminden....

Bükreş’teki camiilerin tarihi

Bükreş’te bugün önemli bir bölümü Türk olan büyük bir Müslüman toplumu ve toplumun ibadetini yapabilmesi için ibadethaneler var. Geçmişte de Müslüman toplumun ibadet ihtiyaçlarına yönelik ibadethaneler mevcuttu. İsterseniz kısa bir tur yaparak Bükreş’te camilerin tarihine bir göz atalım.

    Bugün Romanya’yı oluşturan Eflak-Boğdan'la yapılan anlaşma (ahitname) uyarınca Osmanlı Devleti bu bölgede uygulanan idareye karışmamış, iskan politikası gütmemiş, Türklerin bu bölgede yerleşmelerine, mescit veya cami yapmalarına izin vermemiştir. Bununla beraber, sürekli bir askeri varlık bulundurulduğu zamanlarda ve  Müslüman nüfusun artış gösterdiği dönemlerde cami ve mescit gibi Müslüman ibadethaneleri inşa edilmiştir.

İlk Cami

Bükreş’te bir caminin varlığına ilişkin tespit edebildiğimiz ilk kayıt Evliyâ Çelebi’ye aittir. Evliyâ 17. yüzyılda Bükreş’te Dambovitsa’nın karşı (güney) kıyısında köprü başında, içinde bir cami ve bazı mezarların yer aldığı elli odalı bir kervansarayın bulunduğunu bildirmektedir. Tarihi haritalar karşılaştırıldığında bu caminin aşağı yukarı bugün Parcul Izvor ile Unirii Meydanı arasında bir noktada olması gerekir.

    İlerleyen dönemde, Osmanlı temsilcilerinin Bükreş’te sürekli veya uzun süreli olarak bulunmaya başlamasından sonra "Strada Beilicului” (Beylik Caddesi) olarak anılan yerde bir mescit inşa olundu. Bugün Unirii Meydanı yakınında Strada Şerban Voda adını taşıyan bu cadde Osmanlı temsilcisine, bir kışlaya (Cazarma Beilicului) ve hatta bir Türk hamamına ev sahipliği yapıyordu. Bu sokağın devamında, bugün yerinde “Unirii Meydanı” ile “Unirii Parkı”nın olduğu yerde bir köprü vardı. “Podul Beilicului” adındaki bu köprü Hanul Manuc’un yanından eski saraya (Curtea Veche) bağlanırdı. İstanbul’dan gelen temsilcilerin, askerlerin ve fermanların bu köprüden şehre girmesi adet olduğu için “Beylik Köprüsü” olarak adlandırılmıştır.      

Bükreş Sokaklarında Adı Yaşayan Bir Mescit

Bugün Sektör 3 sınırlarında kalan "Strada Mecet” 1874 yılına dek bir mescit ile Müslüman mezarlığına ev sahipliği yaptı. “Mecet” kelimesi “mescit”ten bozmadır. Bugün burada bir mescit kalmamışsa da bir Bükreş sokağında adı yaşamaktadır. Mescit ve mezarlığın bulunduğu yerde bugün “Liceul Pedagogic Anastasia Popescu” bulunmaktadır.

    1856 tarihli bu Bükreş haritasında “Mormint turceasti” olarak gösterilen yerde 1874 yılına kadar bir mescit ve Müslüman mezarlığı bulunuyordu. 

Carol-Hünkâr Camii

1906 yılında Bükreş’te “Expo” heyecanı kol geziyordu. Romanya’nın kültürel ve ekonomik zenginliklerinin duyurulmasını amaçlayan bu büyük fuar, Kral’ın adını taşıyan Carol Parkı'nda düzenleniyordu. Parkın farklı yerlerinde ülkenin dört bir yanındaki vilayetleri simgeleyen mimari unsurlar inşa edilmişti. Bunlardan biri de, parkın içindeki gölde kıyıya küçük bir köprüyle bağlı bulunan “Yılan Adası” üzerinde Dobruca Bölgesi’ni simgeleyen camiydi. 

    Bu camii, Romen halkının ve yönetiminin Türk-Tatar toplumu aracılığıyla Müslümanlara duyduğu yakınlığın anlamlı bir sembolüydü. Avrupa’da bir Hristiyan hükümdar tarafından Müslüman tebanın ihtiyacı için yaptırılan ilk ibadethane özelliği taşıyan bu camiye “Hünkâr Camii” adı verildi. Hünkâr ifadesi Romanya Kralı Carol’u nitelendiriyordu. Parktaki diğer binaların hemen tamamı fuar bittikten sonra söküldüyse de cami parkta Müslümanlara ibadethane olarak hizmet vermeye devam etmiştir. Merhum Mustafa Ali Mehmet, 1957 yılı Nisan ayında bir Kadir Gecesi Nazım Hikmet’i işte bu camide soydaşların mevlidini dinlemeye götürmüştü.

    Cami komünist dönemde de ibadethane olarak hizmet vermeye devam etti. Ancak 1959 yılında, Komünist Parti Genel Sekreteri Gheorghiu-Dej’in, parkta bir anıt yaptırma kararı vermesi üzerine bu cami yıkılarak, bir yıl sonra bugün bulunduğu yerde aynı plan uyarınca yeniden inşa edildi. Cami bugün "Constantin Manescu” Caddesinde bulunmaktadır. 
    Romen ressam Skeletti’nin kaleminden Hünkar Camii

Sait Evren GÜNER