KÜLTÜR - SANAT
Giriş Tarihi : 21-12-2020 00:14   Güncelleme : 21-12-2020 00:26

Bükreş havaalanına ismini veren Henri Coanda

Cüneyt TÜRKTAN’ın kaleminden...

Bükreş havaalanına ismini veren Henri Coanda

Bükreş havalimanına adını veren Henri Coanda kimdir ve ne yapmistir, sizlere kısaca buraya sığdırabildiğim kadar onu anlatmak istiyorum.

   1886 da doğan ve 1972’de 86 yaşında vefat eden Henri Marie Coandă, Romanyalı bir akademisyen ve havacılık mühendisi, havacılık öncüsü, fizikçi, aerodinamik ve akışkanlar mekaniği uzmanı, yenilikçi, mucit ve adını taşıyan etkinin keşfine imza atan çok yönlü bir bilim adamı olarak tarihe geçmiştir.

   Henri Coandă, 7 Haziran 1886'da Bükreş'te büyük bir ailenin ikinci çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası General Constantin Coandă, Bükreş'teki Ulusal Köprüler ve Yollar Okulu'nda eski bir matematik öğretmeni ve 1918'de kısa bir süre için Romanya'nın Başbakanıydı. Annesi Aida Danet, Fransız doktor Gustave'nin kızıydı.

   Eğitimine Bükreş’de başlayıp babasının isteği üzerine askeri topçu okuluna kaydolan ve Romanya Ordusu adına Almanya'da ve Belçika’da çalışmalar yapıp ülkesine döndükten sonra içindeki havacılık tutkusunun ve mucit ruhunun ağırlık basması nedeniyle başarılı bir görevin ardından  ordunun izniyle ayrılıp çocukluk hayallerini gerçekleştirmeye başlamış.

Henri Coanda, Romanya'nın ilk uluslararası başarıları olan havacılık öncülerinden biri olarak kayıtlara geçti

   1904'te değişim programıyla Almanya'daki bir saha topçu alayına bağlı olarak, Berlin-Charlottenburg'daki Technische Hochschule'ye (Teknik Üniversite) gönderildi. Teknik sorunlar ve özellikle havacılık teknolojisi konusunda tutkulu olan Coandă, 1905'te Romanya ordusu için bir füze uçağı yaptı. 1907-1908 yılları arasında Belçika'da, Liège'de ve Montefiore Teknik Enstitüsünde üniversite kurslarına katıldı. 1908'de ülkeye döndü ve 2. Topçu Alayında aktif bir subay olarak görev yaptı. Askeri disiplinle uzlaşmayan doğası ve yaratıcı ruhu nedeniyle, ordudan ayrılma talebinde bulunmuş ve onay almış, ardından kazandığı özgürlükten yararlanarak İsfahan - Tahran - Tibet rotasında uzun bir araba yolculuğuna çıkmıştır. Dönüşünde Fransa'ya gidip 1909'da Paris'te yeni kurulan Havacılık ve İnşaat Yüksek Okulu'na kaydolmuş. 1910 yılında birinci sınıf havacılık mühendislerinin başı olarak mezun olmuş.

   Mühendis Gustave Eiffel ve gerekli onayları almasına yardımcı olan bilim adamı Paul Painlevé'nin yardımıyla Henri Coandă, ön aerodinamik deneyleri gerçekleştirdi ve Joachim Caproni'nin üstyapı atölyesinde geleneksel olarak Coandă-1910 olarak adlandırılan pervanesiz bir uçak inşa etti. Bu uçak 1910 yılında Paris'teki ikinci Uluslararası Havacılık Salonunda gösterilmiş.İddialara göre ilk jet konseptini ortaya atmış. Daha sonra 1. Dünya  ve özellikle 2.Dünya savaşlarında  askeri araç ve gereç konularındaki buluşları gündeme gelmis.

   1911-1914 yılları arasında Henri Coandă, İngiltere'nin Bristol kentindeki Havacılık Tesislerinde teknik direktör olarak çalıştı ve kendi tasarımı olan yüksek performanslı pervaneli uçaklar inşa etti. Sonraki yıllarda Fransa'ya döndü ve 1916’da çok takdir gören keşif uçağını, bir jet motoruyla çalışan ilk jet kızağı, dünyanın ilk aerodinamik treni ve diğerlerini inşa etti. 1934'te, başka bir sıvıya giren bir akışkan akışını saptırmak için bir işlem ve bir cihaz için bir Fransız patenti aldı. Şu anda "Coand Etkisi" olarak adlandırılan bu keşif, sayesinde aerodinamik hiper süreklilik, ses zayıflatıcıların gerçekleştirilmesi ve diğerleri hakkında önemli uygulamalı araştırmaları ortaya çıktı.

   Romanya'nın ilk uluslararası başarıları olan havacılık öncülerinden biri olarak kayıtlara geçmiş. Aerodinamik çalışmaları ile birlikte 1910 yılında yani kırk sene önceden 1950' li yılların ortalarında üretime geçen jet motorunun ilk mucidi olduğu ve ilk deneysel uçağı yapmış bir kişi olarak kabul görmüş. Bunun yaninda birçok icadı olan Henri Coanda uçan daire üzerine ve sıvı dinamiği hakkında da çalışmalarda bulunmuş.

   Henri Coandă, Bilimsel ve Teknik Oluşturma Enstitüsü'nün (INCREST) ​​müdürü olarak 1969'da ülkeye sonsuza dek döndü ve ertesi yıl, 1970'te Romanya Akademisi'nin bir üyesi oldu. Henri Coandă, 25 Kasım 1972'de 86 yaşında Bükreş'te öldü.

   Çok başarılı geçmiş yaşantısı sırasında birçok ödül alan ve eser bırakan Henri Coanda' yi bir makaleye sığdırmak çok zor.

   Genis bilgi için yazımın derlendiği Wikipedia'ya bakmanızı tavsiye ederim.

Cüneyt TÜRKTAN’ın kaleminden...