Advert
Advert

“Geleceğe dair birtakım erken uyarı sinyalleri göze çarpıyor”

Garanti Bankası Romanya CEO’su Ufuk Tandoğan Romanya ekonomisinin ilk altı ay perfromansını değerlendirdi

“Geleceğe dair birtakım erken  uyarı sinyalleri göze çarpıyor”
Bu içerik 335 kez okundu.

Bu yazımızda Romanya ekonomisi, özellikle de 2017 ilk yarı yıl performansını değerlendireceğim.
   Romanya ekonomisi, 2017 Ocak - Temmuz döneminde 5.8% büyüdü. Gayrisafi Milli Hasıla'daki bu büyüme nerelerden geliyor önce buna bir göz atalım. Üretim tarafındaki büyüme aşağıdaki kalemlerden sağlandı;

- Endüstri 1.7%
- Ticaret, Nakliye, Turizm 1.5%
- Hizmetler 1.7%
- Kamu hizmetleri 0.5%
- Ürünler üzerindeki vergiler 0.5%
- İnşaat – 0.2%

   Endüstri'deki büyüme otomobil ve dayanıklı tüketim mallarındaki üretim artışından kaynaklanıyor. Ticaret, Nakliye ve Turizm'deki artışın ana kaynağı ise ağırlıklı olarak ticaret, yani mal alım satımı ile nakliye depolama işlemlerindeki artıştan geliyor.
   Hizmetler'deki büyümenin Gayrisafi Milli Hasıla'ya katkısı Endüstri ile aynı seviyede gerçekleşti. Buradaki büyümenin ana kaynağı ise IT sektöründe, özellikle yazılım alanındaki üretim artışı ve profesyonel hizmetler dediğimiz, avukatlık, mimarlık, muhasebe, reklam gibi alanlardaki artıştan kaynaklanıyor.
   Ayrıca emlak sektöründe, özellikle gayrimenkul kiralama ve satış alanlarındaki artışın hizmetlerin ekonomiye katkısında önemli payı bulunuyor. 
   Büyümenin talep tarafına, yani kimler ne için para harcadı diye bakacak olursak, büyümenin motoru, özel tüketim harcamaları olarak karşımıza çıkmakta. Romanya'da yaşayan insanların geliri artıyor bu artış da doğal olarak harcamaları arttırıyor. Biraz daha detaya inersek;

- Yiyecek ve içecek harcamaları 
- Giyim, ayakkabı harcamaları
- Mobilya, ev eşyası harcamaları (elektronik dahil)
- Otomobil yakıtı harcamaları
- Araç alımı harcamaları artıyor.

   Burada kuşkusuz en büyük pay yiyecek ve içecek harcamalarında. Ancak özellikle, giyim, ayakkabı harcamaları, mobilya, ev eşyası, elektrikli ürünler, otomobil yakıtı, araç alımı gibi harcamalar da geçen senenin ilk yarısından bugüne kadar 10%'un üzerinde arttı.
   İşin özeti, ücret artışları iç tüketime yansıyor, iç tüketim artınca da büyüme hızlanıyor. Buraya kadar gayet iyi; ülke büyüyor, insanların geliri ve refahı artıyor. Ancak bu büyüme ve refah artışının kalıcı olması ve ekonomide bir balon yaratmaması ve problem oluşturmaması gerekiyor.
   Bugün Romanya'nın makroekonomik göstergelerine baktığımızda halen sorun yaratabilecek bir durum bulunmuyor. İşsizlik, enflasyon, büyüme rakamlarında sorun yok,  Ancak, geleceğe dair birtakım erken uyarı sinyalleri göze çarpıyor. Cari açık'ta bir yükselme gözlenmekle beraber, (Aralık sonunda 2.3% iken Temmuz sonunda 3%'e yükseldi) halen yönetilebilir durumda olduğunu söyleyebiliriz, ancak önümüzdeki dönemde bu oranın daha da artması muhtemel.
   Yatırımların ekonomik büyümeye katkısı bu senenin ilk yarısında yalnızca 0.2% olarak gerçekleşti ve bu nedenle artan tüketim harcamaları ancak artan ithalat ile karşılanabiliyor. Bu da cari açığın artmasına ve kurdaki istikrarın bozulmasına neden olabilir. Sonuç olarak yüksek kur, yüksek enflasyon ekonomideki dengesizlikleri daha da arttırır.
   Ekonomide bugüne kadar izlenen politikalar kapsamında önemli vergi indirimleri ve ücret artışları yapıldı. Vergi indirimleri, ücret artışları kuşkusuz ekonomiyi canlandırır, ancak beraberinde enflasyon, bütçe açığı ve dış ticaret açığı yaratır.
   Bugüne kadar KDV indirimleri, enflasyonun kontrol altında tutulmasına yardımcı oldu. Vergi tahisilatindaki verimlilik artışı da geçen yıla kadar bütçe açığını makul seviyelerde bıraktı. Ancak bu  yıl için aynı başarıdan bahsedemeyiz.
   KDV tahsilatı bu yılın ilk 6 ayında bütçenin %94'ünde kaldı. Bir taraftan kamu çalışanlarının maaşları artarken (son 1 yılda 1 %9.5), bütçe revizyonu yapılarak 5 milyar RON daha bu harcamalarda artış planlandı. Bu harcamayı kompanse etmek için ise planlanan yatırımlar 10.6 milyar RON kısılmak durumunda kaldı. Önümüzdeki yıl için ise %25 maaş arttırımı planlandı.
   Vergi tahsilat performansının bir an önce iyileştirilmesi bütçe açığının sağlıklı bir şekilde yönetilmesi adına büyük önem taşımakta. Son dönemde azalan vergi oranlarının kuşkusuz bu kalem üzerinde olumsuz bir etkisi oldu ancak diğer taraftan özel tüketim harcamaları da geçen seneye göre oldukça arttı. Buna rağmen vergi tahsilatı bütçelenen rakamların oldukça altında kaldı.
   Ayrıca, Avrupa Birliği fonlarının yatırımlara dönüşmesi büyük önem taşıyor. 2017 bütçesine baktığımızda yaklaşık 37 milyar RON'luk harcamaların 21 milyarlık kısmı yatırımlara ayrılmış durumda ve bunun 14.7 milyarlık bölümü Avrupa Birliği fonları ile yapılacak yatırımlar. Ancak, geçmiş performansa bakarsak bu oldukça iddiali bir tutar.
   Sonuç olarak, ekonomik büyümeyi yalnızca mali politikalarla sürdürmek kalıcı değil. Aksi takdirde ilerleyen yıllarda aşağıdaki risklerin ortaya çıkması kaçınılmaz olur;

- Daha yüksek enflasyon ve beraberinde faiz artışı, ve kredi faizlerinin artması,
- Yönetilmesi zor bir bütçe açığı,
- Daha fazla cari açık ve bunun döviz kuru üzerinde baskı yaratması

   Geleceğe yönelik önlemler alınması gerekiyor. Aksi takdirde yatırımları durdurarak bütçe denkliğini sağlamak, kalıcı bir gelişme sağlayamaz. Bunun yerine harcamaları kontrol altına alıp, gelir artışını sağlamak, bunun için de vergi tahsilatını iyileştirmek gerekir. Ayrıca, ülkenin ihtiyacı olan altyapı yatırımlarını bir an önce tamamlayarak üretimi arttırmak, sürdürülebilir ve sağlıklı bir büyümenin anahtarı olacaktır.

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
ABD’nin Romanya’daki askeri üssünü Türk şirketi yapacak
ABD’nin Romanya’daki askeri üssünü Türk şirketi yapacak
Ticaret Müşavirimiz Aksoy, TIB 2017 fuarına katılan firmalarımızı ziyaret etti
Ticaret Müşavirimiz Aksoy, TIB 2017 fuarına katılan firmalarımızı ziyaret etti