|
Romanya mukimi Türk firmalarının iki özelliği bulunmaktadır: Bunlar ikamet memleketi esasında Türk veya üçüncü ülke mukimi olarak görülmektedirler. Tasnif kolaylığı açısından bilahare Romanya tabiyetine geçmiş Türk vatandaşlarının ortak olarak bulundukları firmalar üçüncü ülke menşeli sermayeli firma statüsünde sınıflandırılmıştır. Kısaca bakıldığında, 2010'da ONRC'nin Türk firmalarına ait verdiği mali tablolarda yer alan sermaye hesapları toplamı 460,4 milyon EUR (Çevrim Kuru = 4,2848 RON/EUR) tutarındadır, ayrıntılarını verdikleri ilk 300 firma bu kümülasyon içinde % 90,77 paya sahiptir. Oluşturulan listede ONRC tarafından ilk 300'de yer almıyor olması sebebiyle verilmeyen firmalar da dahil edildiğinde liste kapsamının sermaye açısından Romanya Makamlarının Türk olarak nitelendiği firmalara ait açıklama oranı sermaye açısından % 93,60'tır. Bu rakama, üçüncü ülkelerden gelmiş veya Romanya vatandaşlığı veya sürekli ikameti sebebiyle Romanya sermayesi olarak belirtilen firmalar eklendiğinde listenin toplamı açıklama oranı % 97,06'dır. Üçüncü ülkelerden gelme firmalardaki sermayenin 542 milyon EUR, toplam Türk sermayesinin ise 1 milyar EUR olduğu görülmektedir. Oluşturulan liste kapsamı firmalara sermaye toplamının 972,9 milyon EUR olduğu görülmektedir. ONRC tarafından 2009 senesi için verilen sermaye toplamının Türk firmaları genelinde 460,4 milyon, ilk 300 firmada 417,9 milyon üçüncü ülke kaynaklı da dahil olmak üzere toplam 770 milyon EUR olduğu hatırlandığında sermaye artışı kaydedilmekle beraber (232,5 milyon EUR) ilk sıralardaki yoğunlaşmanın artması küçük sermayeli firmaların sayılarının ciddi biçimde azaldığını işaret etmektedir. Yine ONRC tarafından verilen Türk firmalarına ait 2010 ciro rakamı 2,1 milyar EUR tutarındadır, bunun % 92,95'i ilk 300 firmada toplanmıştır. Üçüncü ülke kaynaklı olarak tespit edilen Türk firmalarına ait ciro ise 1,9 milyar EUR düzeyindedir, dolayısıyla liste kapsamı firmaların cirosu (3,9 milyar EUR) Türklere ait bütün kümülasyonun (3,9 milyar EUR) % 92,95'ini açıklamaktadır. Türk firmalarına ait toplam ciroda 2009/2010'da 234,4 milyon EUR düzeyinde gerileme bulunmaktadır. Üçüncü ülkeler menşeli Türk firmalarının cirosunda ise 261,1 milyon EUR düzeyinde artış bulunmaktadır. Liste kapsamı ciro 3,7 milyar EUR düzeyinde olup, Türk firmalarına ait toplamın % 92,95'ini açıklamaktadır. Muhtelif Dağılımlar (Sayısal, Sermaye, Ciro, Faaliyet Konuları) Romanya mukimi Türk firmalarının illere olan sayısal dağılımı incelendiğinde oluşturulan liste kapsamı firmaların yarısından fazlasının (439 adet) Başkent Bükreş ve çevreleyen il İlfov'da mukim olduğu, sayısal kümülasyonun büyük kısmının (639 firma) Bükreş, İlfov, Köstence, Prahova, Iaşi, Argeş, Braila ve Giurgiu'da mukim olduğu görülmektedir. Sermayenin illere dağılımında ve ciroda lider Bükreş Liste kapsamı sermayenin illere dağılımında ise 738 milyon EUR Bükreş/İlfov'da olduğu, bunu 68 milyon EUR ile Mureş'in takip ettiği, üçüncü sırada ise 41 milyon EUR ile Dambovita'nın bulunduğu görülmektedir. 2010 ciro dağılımında önde gelen il yine Bükreş/İlfov'dur (2,1 milyar EUR), bunu 363 milyon EUR ile Mureş takip etmektedir. Üçüncü sırada ise Köstence bulunmaktadır (298 milyon EUR) Dördüncü sırada 292 milyon EUR ile Dambovita bulunmaktadır. Bu dört ildeki kümülasyon 3 milyar EUR tutarındadır (Liste kapsamının % 77'si) Tasnife mesnet teşkil eden Ekonomik Faaliyetlerin Sınıflandırılmasına Dair Avrupa Cetvelinde (NACE), ilgili metodolojinin kodlamaları açısından 2010 cirosunun % 28'nin (1,1 milyar EUR), sermayenin % 6'sının (62 milyon), firma sayısının (283 adet) ise % 37,7'sinin toptan ticarette faaliyet gösterdiği müşahade edilmektedir. Bu sektörü cirosal dağılım açısından finansal hizmet faaliyetleri (904 milyon EUR), kimyasalların ve kimyasal ürünleri imalatı (284 milyon), elektrikli ekipmanın imalatı (225 milyon), gıda ürünleri imalatı (196 milyon), binaların inşaası (148 milyon) perakende ticaret (93 milyon EUR) takip etmektedir. Belirtilen bu mutlak rakamlara ilave olarak, cirosal oranlar açısından, Türk firmalarına ait cironun Romanya genelinde % 5 ve üzerinde tespit edildiği dört NACE Kodu bulunmaktadır. Bunlar NACE 20 Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı (Türk firmalarına ait ciro yekunü 284 milyon / Romanya geneli 2,228 milyar EUR), NACE 27 Elektrikli ekipmanın imalatı (Türk firmalarına ait ciro yekunü 226 milyon / Romanya geneli 2,217 milyar EUR); NACE 85 Eğitim (Türk firmalarına ait ciro yekunü 6,9 milyon / Romanya geneli 124 milyon EUR) ve NACE 17 Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı (Türk firmalarına ait ciro yekunü 30 milyon / Romanya geneli 596 milyon EUR) Söz konusu değerlendirmeye mesnet rakamlar içinde ithalatçı firmaların satışlarının (NACE 85 hariç) bulunmaması sebebiyle, verilen mutlak ve nispi rakamların pazar payları olmadığının özellikle belirtilmesi gerekmektedir. Ayrıntıları incelendiğinde yukarıda belirtilen nispi büyüklüklerin NACE 17 haricinde, genelde ilgili sektördeki tek firmadan kaynaklandığı görülmektedir. Bunlar, NACE 20 Faaliyet kodunda yer alan AZOMUREŞ (2010 cirosu 280,1 milyon EUR; OLTCHIM SA'nın (305,6 milyon EUR) ardından sektör ikincisi, NACE 27 Faaliyet kodunda ARCTIC (2010 cirosu 220,1 milyon EUR; ilgili faaliyet kodunda birinci durumda, ikinci sıradaki EATON ELECTRO PRODUCTIE'nin cirosu 172,9 milyon EUR) NACE 85 Faaliyet kodunda LUMINA INSTITUIE DE INVATIMINTE; ilgili faaliyet kodunda birinci durumda (2010 cirosu 6,9 milyon EUR; ikinci durumdaki IFPTR 2,9 milyon EUR cirolu) şeklinde belirtilebilir. NACE 17 Faaliyet kodunda 13,8 milyon EUR cirolu MONTE BIANCO ilgili sektörde 10 uncu sıradadır; ilgili sektörün ilk sırasında RONDO CARTON SRL yer almaktadır (cirosu 40,3 milyon EUR); aynı sektörde 14 üncü sıradaki ASİL SRL 9,5 milyon EUR ciroya sahiptir. 25 nci sıradaki DENTAŞ ROMANIA'nın 5,3 milyon EUR cirosu bulunmaktadır. 61 inci sıradaki ERBAY IMPEX'in 1,6 milyon EUR cirosu bulunmaktadır. Romanya mukimi Türk sermayesinin % 66,36'sı 2010 senesi cirosunun ise % 54,50'si Türk Derneklerinde örgütlenmiş durumdadır. Örgütlenme konusunda Bükreş mukimi Türk İşadamları Derneği (TİAD) hakim konumdadır, Romanya'daki tespit edilen bütün Türk sermaye ve cirosunun yarısından fazlası (sırasıyla % 65,67 ve % 50,73) 154 firmada bu kuruluş çatısı altındadır. Bu nispetleri teşkil eden mutlak rakamlara sadece üye firmalara ait mali değerlerin dahil olduğu, bu firmaların kurucuları veya ortaklarının ortağı bulunduğu diğer firmalara ait mali değerleri kapsamadığının belirtilmesi gereklidir.

|